Hãy thông cảm với sự thiếu năng lực

Cũng giống như nhiều điều khác, năng lực hay tài năng được mô tả bởi một hình tháp. Một tỷ lệ nhỏ nằm trên đỉnh chóp, một số nằm khoảng thân tháp và còn lại là ở chân tháp. Ngoại trừ một số lĩnh vực đặc biệt đòi hỏi quy tụ tài năng, đa số các ngành nghề đều như nhau. Sẽ phải có một số ưu tú, đa số ở mức trung bình và một số ít còn lại làm bạn băn khoăn không biết họ sẽ xoay sở với cuộc sống ra sao.

Thế nhưng có nhiều người dường như không thể hiểu nổi điều này, dù nó hiển nhiên trong cuộc sống, họ vẫn coi đó như hiện tượng mang tính cá nhân. Vậy là họ ngạc nhiên, không chịu đựng nổi và phản ứng lại một cách mạnh mẽ: Họ phàn nàn, bức xúc, thô bạo và lãng phí năng lượng, thời gian quý báu của mình. Tôi chứng kiến nhiều người quá tức giận đến nỗi tôi tưởng họ sẽ bị sốc hay nhồi máu cơ tim.

Kết cục, mọi chuyện vẫn chẳng có gì thay đổi. Chỉ có họ trong cơn giận dữ tự làm khổ mình và nhìn chẳng ra làm sao cả.

Có lần, tôi xem một vở hài kịch do Lisa Kudrow đóng vai cô hầu bàn vụng về trong quán cà phê. Tôi những tưởng không thể có một người thứ hai. Vậy mà gần đây, tôi đã gặp một người phục vụ đúng như thế trong một nhà hàng ở Chicago. Tôi gọi bánh mì sanwich chay thì cô ta đem ra một miếng thịt bò nướng tái. Người khác ở bàn bên cạnh kêu sữa thì cô đem đến một chai bia, chưa kể cô còn làm đổ đầy lên chiếc áo sơ mi nhìn có vẻ rất đắt tiền của người khách. Các bàn khác đều tương tự. Mọi thứ đều lộn xộn. Chưa hết, buồn cười nhất là khi tính tiền, trong hóa đơn cô ta tính cho tôi gồm thịt bò nướng tái, chai bia của người khách bàn kế bên, và thêm một chiếc áo thun có in hình logo nhà hàng!

Câu chuyện khác tôi được nghe từ một người làm việc ở văn phòng bất động sản. Công việc của cô bao gồm bán nhà và sắp xếp cho khách hàng gặp các chuyên gia vay tín dụng, định giá bất động sản. Cô kể về một chuyên gia định giá bất động sản “phi thường” chuyên định giá dựa trên cảm tính và đưa ra một con số gấp đôi giá trị thật của căn nhà. Ví dụ căn nhà trị giá 150.000 đôla sẽ là 300.000 đôla trong khi căn nhà hệt như thế ở ngay kế bên cũng vừa được bán với giá 150.000 đôla. Anh ta vứt bỏ hết mọi phương pháp định giá tiêu chuẩn và làm theo “bản năng”. Sự thiếu năng lực của anh ta có thể có lợi cho người đang cần mua nhà, muốn vay tiền. Nhưng còn người dựa trên kết quả thẩm định của anh ta để cho vay thì sao?

Nhưng điều vô lý nhất là anh ta vẫn phụ trách công việc này 10 năm nay, mặc cho sự bất tài đến hiển nhiên như thế.

Không ai có thể nói hãy tìm ra niềm vui khi gặp phải những người như vậy. Nhưng nếu bạn muốn tránh khỏi cảm giác bức bối, khó chịu thì bạn phải dẹp bỏ ngạc nhiên, sửng sốt. Ở một mức độ nào đó, sự kém cỏi, thiếu năng lực là điều không thể tránh khỏi. Không trước thì sau, bạn cũng sẽ gặp phải, chẳng có gì đáng ngạc nhiên. Như thế, bạn sẽ không để mình bị cuốn vào tình huống đang xảy ra mà ngược lại, còn cảm thấy may mắn vì những tình huống như thế chỉ là thiểu số. Hãy tỏ ra kiên nhẫn và hiểu biết, bạn sẽ dễ dàng vượt qua cảm xúc nhức nhối này.

Tôi không khuyên bạn hãy ủng hộ những người thiếu năng lực và với tư cách là một ông/bà chủ, bạn không thể không thay thế họ bằng những người giỏi giang, chăm chỉ hơn. Đây là một vấn đề hoàn toàn khác. Những gì tôi nói là cho dù bạn là ai, làm gì thì rồi trong cuộc sống, có những lúc bạn vẫn phải gặp những người thiếu năng lực. Bạn đừng để nó ảnh hưởng xấu đến cảm xúc, tâm trạng của mình.

Tôi biết đối mặt với những người này rất khó kiềm chế, nhất là trong những tình huống mang tính cấp bách. Thế nhưng, hãy nhớ rằng, nếu bạn để mất bình tĩnh thì mọi chuyện sẽ càng trở nên tệ hơn

Trích từ “Thăng tiến trong sự nghiệp” – NXB Trẻ.